تبلیغات
از چشمه سار قرآن و عترت

از چشمه سار قرآن و عترت

 

 

شبهات منکران معاد جسمانی

باید دید چرا گروهی از فلاسفه یا غیر آنها به سوی انکار این مسأله گام برداشته اند؟ و چه تنگناهائی سبب پذیرش این اعتقاد شده است ؟

از مجموع بررسیهای کلمات آنها چنین به نظر می رسد که « هشت عامل » زیر در این امر مؤثّر بوده است :

1- محال بودن اعادة معدوم.

2- شبهة آکل و مأکول.

3- مشکل عوض شدن موادّ جسمانی در طول عمر.

4- کمبود موادّ خاکی روی زمین.

5- اگر معاد جسمانی در کرة زمین روی دهد کمبود محل نیز مشکل دیگری است.

6- چگونه جسم فانی می تواند حیات باقی داشته باشد؟

7- جمع میان معاد روحانی و جسمانی ، امکان ندارد.

8- می دانیم جسم انسان در طول عمر بارها عوض می شود ، آیا به هنگام معاد همة آنها برمی گردد یا بعضی ؟

در این بحث به بررسی هر یک از اشکالات فوق می پردازیم :

1- مشکل « اعادة معدوم »

جمعی از علمای عقائد مسألة معاد جسمانی را به سوی بحث اعادة معدوم کشانده ، و گفته اند چون انسان به کلّی نابود می شود ، بازگشت آن در قیامت از قبیل اعادة معدوم است ، و می دانیم اعادة معدوم ، محال است ، و از اینجا به مسألة معاد جسمانی مواجه با اشکال می گردد.

ولی با کمی دقّت روشن می شود ، نه اعادة معدوم به آن صورت که در معاد است محال می باشد ، و نه معاد از قبیل اعادة معدوم است.

توضیح اینکه : فلاسفه دلائل متعددی بر محال بودن اعادة معدوم آورده اند ، حتی معتقدند بازگشت چیزی که معدوم شده به عالم وجود ، از اموری است که محال بودنش جزء بدیهیات است ، زیرا بازگشت یک شیء باید با تمام مشخصاتش باشد ، و مسلّماً چیزی که دیروز وجود داشته محال است امروز با تمام خصوصیات بازگردد ، چرا که یکی از خصوصیاتش « وجود آن در روز گذشته » است ، چطور ممکن است « دیروز » و « امروز » یکجا جمع شود ؟ این تناقض است .

ولی اگر از این خصوصیت صرفنظر کنیم هیچ مانعی ندارد وجودی که در تمام جهات عین وجود اوّل است ، فقط در زمان با آن متفاوت می باشد ، ایجاد گردد . بدیهی است این موجود دقیقاٌ همان نیست ، بلکه مثل آن است و به این ترتیب نزاع معروف محال بودن یا نبودن اعادة معدوم بازگشت به یک نزاع لفظی می کند ، منکران می گویند : با تمام خصوصیات باز نمی گردد ، و طرفداران می گویند : با تمام خصوصیات « منهای زمان» باز می گردد.

و بدون شک هیچ یک از معتقدان معاد جسمانی نمی گوید : جسمی که در دنیا بود با همان قید زمان گذشته در قیامت باز می گردد ، بلکه منظور بازگشت آن در زمان دیگر است که از جهتی عین وجود گذشته است و از جهتی مثل آن است.

از این گذشته ، معاد به هیچ وجه اعادة معدوم نیست ، زیرا روح که معدوم نمی شود ، و عیناً باقی است، جسم نیز متلاشی و پراکنده و مبدّل به خاک می گردد ، ولی هرگز نابود نمی شود ، تنها چیزی که از دست می رود صورت ظاهری اوست ، و در قیامت ذرّات خاک بار دیگر به صورت قبلی در می آید ، اگر سخن از اعادة معدوم باشد تنها در مورد صورت است که مثل آن در روز قیامت باز می گردد ، ولی وجود روح از یک طرف و وحدت مادّة جسمانی از طرف دیگر ، سبب حفظ شخصیّت آن انسان است ، لذا می گوئیم این همان فرد از انسان می باشد ، چرا که روحش همان روح ، و مادّة جسمانی همان ، و صورت جسمانی شبیه به آن است ، شاید تعبیر به « مثل » در آِیة 81 سورة یس { أوَلَیْسَ الَّذِی خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالأرْضَ بِقَادِرٍ عَلَى أنْ یَخْلُقَ مِثْلَهُمْ } : « آیا کسی که آسمانها و زمین را آفرید قادر نیست مثل آن انسانها را بیافریند » ؟ ! نیز ناظر به همین معنی باشد.

جالب اینکه در حدیثی از امام صادق× در تفسیر آیة { كُلَّمَا نَضِجَتْ جُلُودُهُمْ بَدَّلْنَاهُمْ جُلُوداً غَیْرَهَا لِیَذُوقُوا الْعَذَابَ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَزِیزاً حَكِیماً } : « هر زمان پوستهای تن آنها (دوزخیان) بسوزد ، پوستهای دیگری به جای آن قرار می دهیم تا عذاب را بچشند ».(نساء-56) در پاسخ سؤال « ابن ابی العوجاء » که سؤال کرد : ما ذَنْبُ الغَیر ؟ گناه آن پوستهای دیگر چیست که … باید بسوزند؟!

امام در پاسخ فرمود : هِیَ هِیَ وَهِیَ غَیْرُها : « پوستهای نو همان پوستهای سابق است و در عین حال غیر آن است » .

ابن ابی العوجاء تقاضای توضیح بیشتر کرد و عرض نمود : مثالی از امور دنیا در این زمینه برای من بزنید! امام فرمود : اَرَأیْتَ لَو أنَّ رَجُلاً أخَذَ لَبِنَةً فَکَسَّرَها ثَمَّ رَدَّها فی مَلْبَنِها ، فَهِیَ هِیَ وَهِیَ غَیْرُها ! : « این همانند آن است که کسی خشتی را بشکند و خرد کند ، دو مرتبه آن را در قالب بریزد و به صورت خشت تازه ای درآورد ، این خشت همان اول است ، و در عین حال غیر آن است » ! (مادة اصلی آن همان است  ولی صورت آن شبیه صورت سابق است) .

.: Weblog Themes By Weblog Skin :.
درباره وبلاگ

این وبلاگ باهدف خدمت به جامعه فکری جوان درراستای پاسخ به سولات کلامی وفلسفی آنان طراحی شده که بیشترازبیش بااندیشه ناب وپویا وجاودانه قرآن واهل بیت آشنا شوند
صفحات جانبی
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :