تبلیغات
از چشمه سار قرآن و عترت

از چشمه سار قرآن و عترت

جهان احساسی وجهان شناسی

نوعی برداشت و طرز تفکری که یک مکتب درباره جهان و هستی عرضه می دارد ، زیرساز و تکیه گاه فکری آن مکتب به شمار می رود این زیرساز و تکیه گاه اصطلاحاً «جهان بینی» نامیده می شود .

همه دینها و همه مکتبها و فلسفه های اجتماعی متکی بر نوعی جهان بینی بوده است . هدفهایی که یک مکتب عرضه می دارد و به تعقیب آنها دعوت می کند و راه و روشهایی که تعیین می کند و باید و نبایدهایی که انشاء می کند همه به منزله نتایج لازم و ضروری جهان بینی ای است که عرضه داشته است .

جهان احساسی و جهان شناسی

بدیهی است که جهان بینی ماده دیدن در آن به کار رفته است نباید به اشتباه بیفتیم و جهان بینی را به معنی جهان احساسی تلقی کنیم .

جهان بینی به معنی جهان شناسی است و به مسأله معروف شناخت مربوط می شود . شناخت از مختصّات انسان است ، بر خلاف احساس که از مشترکات انسان و سایر جانداران است . لهذا جهان شناسی نیز از متخصّات انسان است و به نیروی تفکّر و تعقّل او بستگی دارد.

شناخت چیست : چه رابطه ای است میان احساس و شناخت ، چه عناصری غیر از عناصر احساس در شناخت وارد می شوند . مکانیسم عمل شناخت چیست یا معیار شناخت صحیح از شناخت غلط چیست .

اینها یک سلسله مسائلی است که رساله ای مستقل را تشکیل می دهد .

مسلم است که احساس یک چیز غیر از شناخت آن است . مثلا یک صحنه را ، یک نمایش را همه کسان می بینند و یکسان می بینند امّا فقط افراد معدودی آن را تفسیر می کنند و احیاناً مختلف تفسیر می کنند .

انواع جهان بینی : تعبیر و تفسیر انسان از جهان به طور کلی سه گونه است :

1- می تواند از منبع علم یا فلسفه یا دین باشد.

1- جهان بینی علمی : علم مبتنی بر دو چیز است 1- فرضیّه 2- آزمون

در ذهن یک عالم برای کشف و تفسیر یک پدیده اوّل فرضیّه ای نقش می بندد و سپس آن در عمل مورد آزمایش قرار می دهد . علم به این طریق به کشف علتها و کشف آثار و معلولها می پردازد با آزمایش عملی ، علت چیزی و یا اثر و معلول چیزی را کشف می کند امّا علم به موازات اینکه دقیق و شخص و جزیی است و درباره هر امر جزیی قادر است هزاران مسأله بیاموزد دایره اش محدود به آزمون تا آن حد پیش می رود که عملاً بتواند آن به آزمایش درآورد. از نظر علم جهان کهنه کتابی است که اوّل و آخر آن افتاده است نه اولش معلوم نه آخرش این است که جهان بینی علمی جزیی شناسی است . نه کل شناسی .

2- جهان بینی فلسفی : هر چند جهان بینی فلسفی دقت و مشخص بودن جهان بینی علمی را ندارد ، در عوض از آن نظر که متکی به یک سلسله اصول است و آن اصول اوّلا بدیهی و برای ذهن غیر قابل انکارند و با دوش برهان و استدلال پیش می روند . و ثانیاً : عام و در برگیرنده اند در اصطلاح فلسفی از احکام موجود بما هو موجودند طبعاً از نوعی جزم برخوردار است . و آن تزلزل و بی ثباتی که در جهان بینی علمی دیده می شود در جهان بینی فلسفی نیست . و محدودیت جهان بینی علمی را ندارد .

جهان بینی فلسفی پاسخگو به همان مسائل است که تکیه گاههای ایدئولوژیها هستند تفکر فلسفی ، چهره و قیافه جهان را در کلّ خود شخص می کند .

جهان بینی علمی و جهان بینی فلسفی ، هر دو مقدمه عمل اند ولی به دو صورت مختلف . جهان بینی علمی به این صورت مقدمه عمل است که به انسان قدرت و توانایی تغییر و تصرف در طبیعت می دهد و او را بر طبیعت تسلط می بخشد که طبیعت را در جهت میل و روزی خود استخدام نماید.

جهان بینی فلسفی در طرز برخورد و عکس عمل انسان در برابر جهان مؤثّر است . موضع انسان را درباره جهان معین می کند .

نگرش او را به هستی و جهان شکل خاص می دهد به انسان ایده می دهد یا ایده او را از او می گیرد به حیات او معنی می دهد یا او را به پوچی و هیچی می کشاند.

این است که گفته می شود علم قادر نیست به انسان نوعی جهان بینی بدهد که پایه و مبنای یک ایدئولوژی قرار گیرد ولی فلسفه می تواند.

جهان بینی مذهبی جهان بینی مذهبی یک نوع از جهان بینی فلسفی است البته با قطع نظر از اینکه مبدا آن جهان بینی چیست ، قیاس و برهان و استدلال است یا تلقی وحی از جهان عبث .

جهان بینی مذهبی و جهان بینی فلسفی وحدت قلمرو دارند برخلاف جهان بینی علمی .

 ولی اگر نظر به مبدأ معرفت و شناسایی داشته باشیم مسلما جهان شناسی مذهبی با جهان شناسی فلسفی دو نوع است .

از مزایای جهان بینی مذهبی علاوه بر دو مزیت جهان بینی فلسفی و ثبات جاودانگی و دیگر عموم و شمول که جهان بینی علمی و فلسفی محض فاقد آن است . قادر است بخشیدن به اصول جهان بینی است .

از مجموع گفته های گذشته نتیجه می گیریم که یک جهان بینی آنگاه می تواند تکیه گاه یک ایدئولوژی قرار گیرد که استحکام وسعت تفکر فلسفی و حرمت اصول مذهبی را داشته باشد.

جهان بینی خوب و عالی آن است که : اولاً قابل اثبات و استدلال باشد . به عبارت دیگر ، از ناحیه عقل و منطق حمایت شود . 2- به حیات و زندگی معنی بدهد ، اندیشه لغو و بیهوده بودن زندگی را از ذهنها خارج سازد 3- آرمان ساز و شوق انگیز باشد. 4- تعهدآور و مسئولیت ساز باشد . اینها زمینه پذیرش عقلی آن را فراهم می سازد همه آن خصایص و خصلتها که لازمه یک جهان بینی خوب است در جهان بینی توحیدی جمع است . تنها جهان بینی توحیدی یعنی درک اینکه جهان از یک مشیّت حکیمانه پدید آمده است و نظام هستی بر اساس خیر و جود و رحمت و رسانیدن موجودات به کمال شایسته آنها استوار است .

جهان بینی توحیدی ، یعنی جهان ماهیت انا لله و به سوی اویی انا الیه راجعون دراد ، موجودات جهان با نظامی هماهنگ به یک سو و به طرف یک مرکز تکامل می یابند.

و این جهان بینی با نیروی علم و منطق و استدلال حمایت می شود و در هر ذرّه از ذرات جهان دلایلی بر وجود خدای حکیم علیم هست و هر برگ درختی دفتری در معرفت پروردگار است : 1- شوری/11 فاطر 15 شوری 12 حج/6
.: Weblog Themes By Weblog Skin :.
درباره وبلاگ

این وبلاگ باهدف خدمت به جامعه فکری جوان درراستای پاسخ به سولات کلامی وفلسفی آنان طراحی شده که بیشترازبیش بااندیشه ناب وپویا وجاودانه قرآن واهل بیت آشنا شوند
صفحات جانبی
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :